Çocuğumla Konuşuyor Muyum, Yönlendiriyor Muyum?
Aynı Evde, Farklı Diller
Gün içinde çocuğumuzla defalarca konuşuyoruz. Ne giyeceğini söylüyoruz, ne yapacağını hatırlatıyoruz, neyi yapmaması gerektiğini uyarıyoruz. Akşam olduğunda ise “Bugün onunla hiç konuşamadım” hissi içimizi kaplıyor. Aslında konuşuyoruz; ama çoğu zaman yönlendiriyoruz. İletişim kurmakla talimat vermek arasındaki fark, ebeveynlikte en sık gözden kaçan noktalardan biri.
Konuşmak mı, Yönetmek mi?
Çocukla konuşmak; karşılıklı bir akıştır. Çocuğun düşüncesine, duygusuna ve hızına alan tanır. Yönlendirmek ise tek yönlüdür. “Bunu yap”, “Şunu yapma”, “Hemen”, “Şimdi” gibi cümleler günün büyük kısmını kaplar. Bu dil, zamanla ilişkiyi bir görev listesine dönüştürür. Çocuk duyulduğunu değil, yönetildiğini hisseder.
Günlük Hayatta Fark Etmeden Yaptıklarımız
Birçok ebeveyn farkında olmadan şu dili kullanır:
- “Önce ödev, sonra oyun.”
- “Ağlayacak bir şey yok.”
- “Bak arkadaşın yapıyor.”
- “Bunu da ben mi söyleyeyim?”
Bu cümleler kötü niyetle söylenmez. Ancak çocuk için mesaj nettir: “Benim ne hissettiğimden çok, ne yapmam gerektiği önemli.”
Çocuklar Ne Zaman Kapanır?
Sürekli yönlendirilen çocuklar bir süre sonra ya tepki verir ya da içine kapanır. Tepki veren çocuk “zor” olarak etiketlenir, susan çocuk ise “uyumlu” sanılır. Oysa her ikisi de aynı şeyi anlatır: Duygusal temas eksikliği. Çocuk anlatmadığında, ebeveyn “konuşmuyor” sanır; aslında çocuk dinlenmeyeceğini öğrenmiştir.
Konuşmak, Çözmek Değil Anlamaktır
Ebeveynlerin en sık yaptığı hatalardan biri, çocuk konuşurken hemen çözüm sunmaktır. Oysa çocuk çoğu zaman çözüm değil, anlaşılmak ister.
“Buna üzüldün”,
“Bu sana zor geldi”,
“Canın sıkılmış gibi görünüyor”
gibi cümleler, çocuğun kendini ifade etmesine alan açar.
Küçük Değişiklikler Büyük Etki Yaratır
Gün içinde çocuğa yöneltilen talimat sayısı azaldıkça, iletişim güçlenir. Her konuşma bir ders vermek zorunda değildir. Bazen birlikte susmak, bazen göz göze gelmek, bazen de sadece dinlemek yeterlidir. Çocuk, gerçekten konuşabildiği yerde anlatmaya başlar.
İlişki Talimatla Değil, Temasla Kurulur
Çocuğumuzla ne kadar konuştuğumuz değil, nasıl konuştuğumuz belirleyicidir. Yönlendirmek ebeveynliği kolaylaştırır gibi görünse de, bağ kurmayı zorlaştırır. İletişim, çocuğu şekillendirmek değil; onunla temas edebilmektir. Bazen çocuğun en çok ihtiyacı olan şey, doğru cümle değil, gerçekten dinlendiğini hissetmektir.
